به این ترتیب، تقاضا در جدیدترین طرح فروش حدود ۷۵ درصد کاهش یافته است. این افت تقاضا همزمان با افزایش قیمت کارخانهای خودرو و کاهش فاصله میان نرخهای کارخانه و بازار رخ داده است؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان یکی از مهمترین عوامل تغییر رفتار متقاضیان بهشمار میرود.
آنچه مشخص است سالهاست که اختلاف قابلتوجه میان این دو قیمت، خرید خودرو از کارخانه را به فرصتی برای کسب سود تبدیل کرده است و بسیاری از افراد صرفا با هدف بهرهبرداری از این رانت در طرحهای فروش شرکت میکنند. اما با افزایش قیمت محصولات خودروسازان در مقاطع مختلف و نزدیک شدن نرخهای کارخانه به قیمتهای بازار، جذابیت این سود تا حد زیادی از بین میرود. در نتیجه بخشی از تقاضایی که ماهیت مصرفی ندارد، از بازار حذف شده و تعداد متقاضیان کاهش مییابد. طبق آخرین بررسیها رانت بازار خودرو در سال گذشته به ۵۵۰ همت رسید؛ رقمی که بهرهای برای سمت عرضه و تقاضای واقعی در پی نداشت. با این حال اما رشد قیمت خودرو، توان خرید بخشی از مصرفکنندگان واقعی را نیز تحتتاثیر قرار داده و باعث شده برخی از خانوارها خرید خودرو را به زمان دیگری موکول کنند. مجموعه این عوامل موجب شده است بازار خودرو در مقایسه با دورههای گذشته با کاهش محسوسی در تعداد ثبتنامکنندگان روبهرو شود. با وجود این اما هنوز تعداد متقاضیان سیزدهمین دوره قرعهکشی، حدود ۲۷ برابر خودروهای عرضهشده است؛ چراکه در این دوره تنها ۶۲ هزار دستگاه خودرو برای فروش در نظر گرفته شده است. حالا با نزدیک شدن قیمتهای کارخانهای به سطوح بازار همانطور که عنوان شد حاشیهسود حاصل از این نوع خرید و فروش بهحداقل رسیده و درنتیجه، انگیزه اصلی متقاضیان برای ورود به این عرصه کاهش یافته است. با این شرایط، پرسش اساسی این است که آیا ابزار بهکارگرفتهشده (رشد قیمت) برای کنترل تقاضای غیرواقعی، راهکاری کارآمد است؟
کارشناسان درپاسخ به این پرسش رویکردی دوگانه دارند؛ بهطوری که آنها بر این باورند که از یک سو، کنترل تقاضا از طریق مکانیسم قیمت میتواند به مدیریت بازار کمک کند، اما از سوی دیگر، این رویکرد درواقع به نوعی جریمه کردن خریداران واقعی است؛ افرادی که خودرو را صرفا بهعنوان یک کالای مصرفی و برای نیاز روزمره تهیه میکنند. درنهایت اینکه تاکید بر آن است که حل ریشهای مشکل بازار خودرو تنها از مسیر افزایش قیمتها امکانپذیر نیست. به اعتقاد آنها، توسعه حملونقل عمومی، افزایش تولید، رفع محدودیتهای عرضه و همچنین ایجاد فرصتهای جذاب برای سرمایهگذاری در بخشهای مولد اقتصاد میتواند نقدینگی را از فعالیتهای سوداگرانه دور کند. در این صورت، تقاضای غیرمصرفی بهشکل طبیعی کاهش خواهد یافت و بازار خودرو نیز به تدریج به سمت تعادل حرکت خواهد کرد.
درحالی در سیزدهمین دوره فروش محصولات خودروساز یکمیلیون و ۷۱۸ هزار و ۴۵۲ نفر برای خرید خودرو ثبتنام کردهاند که در این دوره از ۶۲ هزار دستگاه خودرو برای عرضه رونمایی شده است. اما اگر تعداد ثبتنامکنندگان در این دوره را با مرحله قبلی مقایسه کنیم، از آماری پردهبرداری میشود که نشان از افت قابلتوجه تقاضا دارد؛ تقاضایی که به نظر میرسد بیشتر غیر مصرفی است. در مرحله قبل که مربوط به بهمنماه ۱۴۰۴ است؛ ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر متقاضی خرید خودرو بودند؛ این یعنی کاهش بیش از ۵ میلیونی معادل ۷۵ درصدی افراد ثبتنام کننده در دوره جدید. ماجرا زمانی جالبتر میشود که به آمارهای دوره یازدهم نگاهی شود؛ بیش از ۱۰ میلیون نفر متقاضی خرید خودرو.
یازدهمین دوره در شرایطی در دیماه برگزار شد که شکاف قیمتی خودرو از درِ کارخانه تا سطح بازار بسیار قابلتوجه بود. برای نمونه، خودرو پژو ۲۰۷ در کارخانه ۷۹۷ میلیونتومان قیمت خورده بود؛ اما بهای این محصول در بازار آزاد به یکمیلیارد و ۱۱۵ میلیونتومان میرسید؛ این یعنی شکاف قیمتی بیش از ۳۹ درصدی. اگر کمی به عقبتر برگردیم؛ در آبانماه ۱۴۰۴ که نهمین دوره ثبتنام خرید خودرو برگزار شد، بیش از ۴ میلیون نفر ثبتنام کردند که همین رقم هم در مقایسه با آخرین دور قرعهکشی خودروساز افت بیش از ۵۷ درصدی را در آخرین مرحله نشان میدهد.
ریزش محسوس قیمت خودروهای داخلی در بازار
خودروهای داخلی روز گذشته افت قیمت چشمگیر ۵ تا ۴۰ میلیونتومان را تجربه کردند. جایی که ریرا (۱۴۰۵) با ۴۰ میلیونتومان کاهش ۳ میلیارد و ۳۷۰ میلیونتومان، سورن دوگانه (مخزن بزرگ) (دریچهبرقی) (۱۴۰۵) با ۳۰ میلیونتومان کاهش یکمیلیارد و ۸۶۵ میلیونتومان، پژو ۲۰۷ اتومات (۱۴۰۵) با ۲۵ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۳۲۵ میلیونتومان، اطلس S (۱۴۰۴) با ۱۵ میلیونتومان کاهش یکمیلیارد و ۲۷۰ میلیونتومان، شاهین اتومات پلاس (۱۴۰۵) با ۱۵ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۵۸۰ میلیونتومان و کوییک GX-R (بدون رینگ) (۱۴۰۵) با ۱۰ میلیونتومان کاهش یکمیلیارد و ۱۸۰ میلیونتومان اعلام قیمت شد.
همچنین خودروهای مونتاژی کاهش بهای ۵۰ و ۲۰۰ میلیونتومان را تجربه کردند. جایی که فونیکس تیگو ۸ پرومکس اکسلنت (۱۴۰۵) با ۲۰۰ میلیونتومان کاهش ۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان، کیامسی J۷ (۱۴۰۵) با ۲۰۰ میلیونتومان کاهش ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان، چری آریزو ۵T اسپرت FL IE (۱۴۰۴) با ۵۰ میلیونتومان کاهش ۳ میلیارد و ۵۵۰ میلیونتومان، بک X۳ پرو (۱۴۰۵) با ۵۰ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۹۰۰ میلیونتومان، کیامسی T۹ (۱۴۰۵) با ۵۰ میلیونتومان کاهش ۶ میلیارد و ۷۵۰ میلیونتومان و امویام X۳۳ کراس اتوماتیک (۱۴۰۵) با ۵۰ میلیونتومان کاهش ۲ میلیارد و ۹۰۰ میلیونتومان ارزشگذاری شدند.
همچنین در میان خودروهای وارداتی نیز شاهد افت بهای ۱۰۰ تا یکمیلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان بودیم. جایی که ارزش تویوتا لندکروز ۳.۴ لیتر توربو VXR (۲۰۲۶) با یکمیلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان کاهش به ۶۳ میلیاردتومان، تویوتا پرادو ۲.۴ لیتر توربو (۲۰۲۶) با ۵۰۰ میلیونتومان کاهش به ۴۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان، اپل موکا ۱.۲ لیتر توربو (۲۰۲۵) با ۲۰۰ میلیونتومان کاهش به ۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیونتومان و بامو iX۱ eDrive برقی (۲۰۲۵) با ۱۰۰ میلیونتومان کاهش به ۹ میلیارد و ۶۰۰ میلیونتومان رسید.
